Er zijn boeken die je leest om kennis op te doen, en boeken die je leest omdat ze iets in je aanraken. Het nieuwe boek over boomimkeren, geschreven door Bas Strijker en Jacek Adamkiewicz, behoort voor mij duidelijk tot die tweede categorie. Het is een werk dat niet alleen vertelt hoe bijen leven in boomholtes, maar vooral waarom deze manier van imkeren zo diep resoneert bij mensen die de honingbij willen begrijpen in haar meest natuurlijke vorm.

Lang voor het christendom de velden bereikte, vereerden de Slavische volkeren de grote Moedergodin Mokosz. Zij was de hoedster van vocht, aarde, huis en oogst — de godin die waakte over vrouwen, kinderen, vee en gewassen. In haar schaduw leefden andere vrouwelijke krachten: Żiva, de godin van leven en kruiden; de Rodzanice, beschermende geesten die bij geboorte en huiszegen aanwezig waren; en de cyclus van Marzanna en Jarilo, die de dood van de winter en de terugkeer van de lente belichaamden.

Een persoonlijke vraagstelling tussen weten, voelen en nog‑niet‑weten

Tijdens de workshop rond de Leeuwenpoort werkten we met een kruidenwis die niet vooraf gepland was. Veel kruiden die ik dacht te gebruiken waren te droog, te broos, te vermoeid door de hitte. Maar precies daardoor gebeurde iets bijzonders: andere planten traden naar voren.

Er zijn dieren die we zien, en dieren die we voelen. Bijen behoren tot die laatste categorie. Wie ooit naast een kast heeft gestaan en het zachte gezoem heeft gehoord, weet dat het geen gewoon geluid is. Het is een ademhaling, een ritme, een fluistering van iets dat ouder is dan wij. Bijen dragen een symboliek die door eeuwen, culturen en landschappen heen reist: ze zijn wezens van overgang. Ze bewaken de grens tussen dood en nieuw leven, tussen het zichtbare en het onzichtbare, tussen het huis en het hiernamaals.

In de wereld van honing bestaan er twee uitersten die vaak voor verwarring zorgen: de witte, snel kristalliserende koolzaadhoning en de heldere, vloeibare lindehoning. Wie ze naast elkaar zet, zou bijna denken dat ze uit twee totaal verschillende werelden komen. De ene wordt binnen enkele dagen stevig en romig, de andere blijft weken, soms maanden, soepel en stroperig. Toch worden ze door dezelfde bijen gemaakt, met dezelfde zorg, dezelfde vleugelslag, dezelfde dans.