Tijdens de workshop rond de Leeuwenpoort werkten we met een kruidenwis die niet vooraf gepland was. Veel kruiden die ik dacht te gebruiken waren te droog, te broos, te vermoeid door de hitte. Maar precies daardoor gebeurde iets bijzonders: andere planten traden naar voren.

Er zijn dieren die we zien, en dieren die we voelen. Bijen behoren tot die laatste categorie. Wie ooit naast een kast heeft gestaan en het zachte gezoem heeft gehoord, weet dat het geen gewoon geluid is. Het is een ademhaling, een ritme, een fluistering van iets dat ouder is dan wij. Bijen dragen een symboliek die door eeuwen, culturen en landschappen heen reist: ze zijn wezens van overgang. Ze bewaken de grens tussen dood en nieuw leven, tussen het zichtbare en het onzichtbare, tussen het huis en het hiernamaals.

In de wereld van honing bestaan er twee uitersten die vaak voor verwarring zorgen: de witte, snel kristalliserende koolzaadhoning en de heldere, vloeibare lindehoning. Wie ze naast elkaar zet, zou bijna denken dat ze uit twee totaal verschillende werelden komen. De ene wordt binnen enkele dagen stevig en romig, de andere blijft weken, soms maanden, soepel en stroperig. Toch worden ze door dezelfde bijen gemaakt, met dezelfde zorg, dezelfde vleugelslag, dezelfde dans.

Er komt elk jaar een stille, bijna onmerkbare verschuiving in het volk. Het gebeurt na de langste dag, wanneer de zon iets lager staat en de nectarflow langzaam afneemt. De bijen tonen het zelf: ze bouwen minder, ze propoliseren meer, en het broednest wordt compacter. Sommige volken lopen daarin wat voor, andere wat achter, maar het patroon is altijd hetzelfde. Het is het moment waarop de imker niet langer uitbreidt, maar begeleidt.

Er zijn wezens die zo klein lijken dat je bijna vergeet hoe groot hun rol is. De werksterbij is zo’n wezen. Ze beweegt door het landschap met een devotie die niet geleerd is, maar aangeboren. Elke bloem die ze raakt, elke geur die ze draagt, elke druppel nectar die ze verzamelt, is een handeling van toewijding. Ze is geen arbeider. Ze is een priesteres.

Er zijn wezens die zo klein lijken dat je bijna vergeet hoe oud hun kennis is. De bij is zo’n wezen. Ze beweegt door de wereld met een vanzelfsprekendheid die niet modern is, niet aangeleerd, niet bedacht — maar oeroud. Elke vlucht, elke dans, elke aanraking van een bloem draagt een wijsheid die ouder is dan mensen, ouder dan taal, ouder dan het verhaal dat wij over de aarde vertellen.